Meritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Casino Ve Slot OyunlarıMeritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Mobilden Giriş 2026Meritking Giriş: Meritking Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Giriş Adresi, Mavibet Güvenilir MiMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir MiMeritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot Oyunları, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve Kampanyalar, Mavibet Giriş AdresiMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor BahisleriMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Mobilden Giriş 2026Marsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Bonus Ve KampanyalarMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Spor Bahisleri, Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Giriş Adresi, Mavibet Mobilden Giriş 2026Meritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir MiMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Bonus Ve KampanyalarMavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Casino Ve Slot OyunlarıMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor BahislerikalitebetextrabetMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarAntalya EscortBursa Escort Bayanistanbul çilingirAntalya Escort BayanHasta YatağıAntalya Escort bayanAntalya Escort BayanMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Casino Ve Slot OyunlarıBursa Escort BayanEdirne Escort Bayanİzmir Escort BayanBursa Escort BayanAntalya Escort Bayanbetroy girişbetroy girişAntalya Masaj spa Sauna adresi buradabetroyhacklinkhacklink satın alhacklink albacklinkbacklink albacklink satın alhacklink kaufenhacklink buyкупить хак-ссылкиشراء روابط مخترقةcomprar enlaces de spam购买外链हैकलिंक खरीदेंacheter des liens de référencementহ্যাকলিংক কিনুনcomprar links de spambeli hacklinkbursa escortbetroy güncel girişforzabet girişforzabet girişcratosroyalbetsuperbetinholiganbetjojobetkavbetJojobet GirişJojobetJojobetgrandpashabetgrandpashabet girişbetwoonbetwoon girişcratosroyalbetcratosroyalbet girişradissonbetradissonbet girişdedebetdedebet girişmaxwinmaxwin girişmaxwinmaxwin girişsuperbetsuperbet girişRamadabetramadabet girişdamabetdamabet girişbetwildbetwild girişgrandpashabetgrandpashabet girişgrandpashabet güncel girişgrandpashabetgrandpashbet girişhttps://x.com/HASiL_Malaysiahttps://x.com/HASiL_Malaysia girişhttps://x.com/HASiL_Malaysiagrandpashabetgrandpashabet güncel girişgrandpashabet girişgrandpashabet deneme bonusudeneme bonusudeneme bonusu veren sitelergrandpashabetgrandpashabet girişgrandpashabet güncel adresiextrabetultrabet
1. https://cte.uet.vnu.edu.vn/dai-hoc-quoc-gia-ha-noi-30-nam-tien-phong-doi-moi-tro-thanh-dai-hoc-da-nganh-da-linh-vuc-hang-dau-cua-viet-nam/
2. https://cte.uet.vnu.edu.vn/gop-y-van-kien-dai-hoi-xiv-cua-dang-viet-nam-khong-chi-tham-gia-hoi-nhap-ma-co-the-dinh-hinh-hoi-nhap/
3. https://cte.uet.vnu.edu.vn/the-eleventh-national-conference-on-mechanics-and-the-ninth-national-congress-of-the-vietnam-association-for-mechanics/
4. https://cte.uet.vnu.edu.vn/dua-ai-tro-thanh-mon-bat-buoc-don-bay-quan-trong-cua-giao-duc-dai-hoc-viet-nam/
5. https://cte.uet.vnu.edu.vn/nguoi-thay-thap-sang-uoc-mo-mo-duong-cho-the-he-tre-hoi-nhap-voi-nen-khoa-hoc-the-gioi/
6. https://cte.uet.vnu.edu.vn/hoi-thao-cach-mang-cong-nghiep-4-0-co-hoi-va-thach-thuc-voi-cac-nganh-ky-thuat-cong-nghe/
7. https://cte.uet.vnu.edu.vn/khoa-hoc-khong-chi-thuc-day-kinh-te-ma-con-la-nen-tang-cua-mot-quoc-gia-tri-thuc-sang-tao/
10. https://irgamme.uet.vnu.edu.vn/khong-co-dai-hoc-manh-khong-the-co-cong-nghe-loi/
11. https://irgamme.uet.vnu.edu.vn/thong-bao-so-2-hoi-nghi-co-hoc-toan-quoc-lan-thu-xi/
12. https://irgamme.uet.vnu.edu.vn/truong-dh-cong-nghe-co-chu-tich-hoi-dong-truong-va-hieu-truong-moi/
13. https://irgamme.uet.vnu.edu.vn/47-nguoi-viet-vao-top-nha-khoa-hoc-anh-huong-nhat-the-gioi-2023/
14. https://irgamme.uet.vnu.edu.vn/xay-dung-he-sinh-thai-khoa-hoc-cong-bang-de-phat-trien-tai-nang-tre/
15. https://irgamme.uet.vnu.edu.vn/truong-dai-hoc-cong-nghe-dhqghn-thanh-lap-khoa-cong-nghe-xay-dung-giao-thong/
16. https://irgamme.uet.vnu.edu.vn/gs-nguyen-dinh-duc-viet-nam-da-cham-mot-tay-vao-nganh-san-xuat-chip-ban-dan/
17. https://irgamme.uet.vnu.edu.vn/gs-tskh-nguyen-dinh-duc-viet-nam-co-5-nha-khoa-hoc-vao-danh-sach-hang-dau-the-gioi/
18. https://irgamme.uet.vnu.edu.vn/gs-tskh-nguyen-dinh-duc-nha-khoa-hoc-duoc-xep-hang-trong-nhom-10-000-nha-khoa-hoc-hang-dau-the-gioi/
19. https://irgamme.uet.vnu.edu.vn/gop-y-van-kien-dai-hoi-xiv-cua-dang-viet-nam-khong-chi-tham-gia-hoi-nhap-ma-co-the-dinh-hinh-hoi-nhap/
Islam

তাওয়াক্কুল: কঠিন সময়ে টিকে থাকার শক্তি

29views

মূল: এস. আমিনুল হাসান


জীবনের চলার পথ কখনোই একরকম মসৃণ থাকে না। আমাদের প্রত্যেকের জীবনেই এমন কিছু মুহূর্ত আসে, যখন চারপাশটা ভীষণ অসহনীয় মনে হয়। কখনো দীর্ঘমেয়াদী অসুস্থতা, কখনো আর্থিক টানাপোড়েন, কখনো আপনজনদের কটু কথা, আবার কখনো প্রিয়জন হারানোর গভীর ক্ষত আমাদের চারপাশ থেকে ঘিরে ধরে। আমরা অনেক পরিশ্রম করি, নিখুঁত পরিকল্পনা সাজাই, কিন্তু ফলাফল সবসময় আমাদের প্রত্যাশা অনুযায়ী আসে না।

কেন এমন হয়? কারণ, আমরা এমন এক অসম্পূর্ণ পৃথিবীতে বাস করছি, যেখানে কোনো কিছুই পরিপূর্ণ নয়। এখানে আমরা যাদের সাথে মিশি বা কাজ করি, তারাও মানুষ হিসেবে ত্রুটিমুক্ত নন। তাই দুনিয়ার জীবনে শতভাগ পূর্ণতা আশা করা অবাস্তব; পরিপূর্ণ সুখ ও প্রশান্তি কেবল জান্নাতেই সম্ভব।

বিপদ কি আল্লাহর শাস্তি?

অনেক সময় দীর্ঘস্থায়ী কষ্ট বা ব্যর্থতা আমাদের মনে এক গভীর হতাশার জন্ম দেয়। আমাদের মনে প্রশ্ন জাগে—আল্লাহ কি আমার ওপর নারাজ? তিনি কি আমাকে শাস্তি দিচ্ছেন?

সম্প্রতি বাইশ-চব্বিশ বছর বয়সী এক তরুণ তার জীবনের এমনই এক সংকটের কথা বলছিল। দীর্ঘদিনের অসুস্থতা আর ওজন কমে যাওয়ার দুশ্চিন্তায় সে ভীষণ ভেঙে পড়েছিল এবং ভাবছিল এটি হয়তো তার প্রতি আল্লাহর কোনো শাস্তি। কিন্তু পবিত্র কুরআনে আল্লাহ তাআলা আমাদের এই ভুল ধারণা ভেঙে দিয়েছেন। সূরা নিসায় তিনি স্পষ্ট বলেছেন, তোমরা যদি ঈমানদার ও কৃতজ্ঞ হও, তবে তোমাদের শাস্তি দিয়ে আল্লাহর কী লাভ? আল্লাহ যেখানে বড় বড় জালেমদেরও অবকাশ দেন, সেখানে একজন বিশ্বাসী বান্দার জীবনের কষ্টকে কখনোই শাস্তি ভাবা উচিত নয়। এগুলো মূলত আমাদের ঈমানের পরীক্ষা।

নবীদের আদর্শ: অভিযোগ নয়, আত্মসমর্পণ

জীবনের কঠিনতম মুহূর্তগুলোতে আমাদের পথপ্রদর্শক হলেন নবী-রাসূলগণ। হযরত আইয়ুব (আ.)-এর জীবনের চেয়ে কঠিন পরীক্ষা আর কার হতে পারে? চরম অসুস্থতা ও সবকিছু হারানোর পরও তিনি আল্লাহর বিরুদ্ধে কোনো অভিযোগ করেননি। তিনি কেবল পরম বিনয়ের সাথে বলেছিলেন, “হে আমার রব, আমাকে রোগ স্পর্শ করেছে, আর তুমি তো দয়ালুদের মধ্যে শ্রেষ্ঠ দয়ালু।”

লক্ষ্য করার বিষয় হলো, তিনি সরাসরি সুস্থতাও দাবি করেননি, বরং নিজেকে সম্পূর্ণরূপে আল্লাহর রহমতের ওপর সঁপে দিয়েছিলেন। ইমাম জয়নুল আবেদিন (রহ.) কতই না চমৎকার বলেছেন—”হে আল্লাহ! আমি জানি না আমার অসুস্থতায় নাকি সুস্থতায় তোমার রহমত আমার বেশি কাছে থাকে; তাই যে অবস্থায় তোমার রহমত আমার সবচেয়ে নিকটবর্তী হয়, আমাকে সেই অবস্থাতেই রাখো।” অথচ আমাদের অবস্থা ঠিক তার উল্টো; সামান্য কোনো সমস্যা হলেই আমরা মানুষের কাছে তা ফুলিয়ে-ফাঁপিয়ে বর্ণনা করি এবং আল্লাহর দরবারে অভিযোগের লম্বা তালিকা তুলে ধরি।

একইভাবে, হযরত ইউনুস (আ.) যখন মাছের পেটের মতো নিশ্চিত মৃত্যুর অন্ধকারে পতিত হলেন, তখন তিনি সেখান থেকে মুক্তির কোনো নির্দিষ্ট উপায় বাতলে দিয়ে দোয়া করেননি। বরং তিনি নিজের অসহায়ত্ব ও ত্রুটি স্বীকার করে আল্লাহর পবিত্রতা ঘোষণা করেছিলেন—”লা ইলাহা ইল্লা আনতা সুবহানাকা ইন্নি কুনতু মিনাজ জ্বালিমীন” (তুমি ব্যতীত কোনো উপাস্য নেই, তুমি পবিত্র ও মহান; নিশ্চয়ই আমি সীমালঙ্ঘনকারীদের অন্তর্ভুক্ত)। বিপদের সময় নিজের অহংকার বিসর্জন দিয়ে আল্লাহর কাছে এভাবে আত্মসমর্পণ করার নামই তাওয়াক্কুল।

পরিকল্পনা ও তাওয়াক্কুলের সূক্ষ্ম ভারসাম্য

আজকের তরুণ প্রজন্মের কাছে প্রায়ই একটি বিষয় অস্পষ্ট মনে হয়—পরিকল্পনা বা চেষ্টার সাথে তাওয়াক্কুলের সম্পর্ক কী? ইমাম গাজ্জালী (রহ.) বিষয়টিকে এক অত্যন্ত ‘সূক্ষ্ম ভারসাম্য’ (Fine Delicate Balance) হিসেবে অভিহিত করেছেন।

তার মতে, কেবল জাগতিক উপায়-উপকরণ বা নিজের চেষ্টার ওপর শতভাগ ভরসা করা তাওহীদের পরিপন্থী; আবার কোনো চেষ্টা না করে হাত-পা গুটিয়ে বসে থাকা সুন্নাহ ও শরিয়তের পরিপন্থী। প্রকৃত মুমিন সেই ব্যক্তি, যিনি উপায়-উপকরণের সর্বোচ্চ ব্যবহার করেন, কিন্তু দৃষ্টি রাখেন ‘মুসাব্বিবুল আসবাব’ বা সেই উপকরণের স্রষ্টা আল্লাহর দিকে।

এর সর্বোত্তম উদাহরণ হলো বদরের যুদ্ধ। রাসূলুল্লাহ (সা.) মাত্র ৩১৩ জন সাহাবীকে নিয়ে সাধ্যমতো নিখুঁত রণকৌশল সাজিয়েছিলেন। এমনকি একজন সাহাবীর পরামর্শে সৈন্যদের অবস্থানের জায়গাও পরিবর্তন করেছিলেন। অর্থাৎ, জাগতিক পরিকল্পনায় তিনি কোনো ত্রুটি রাখেননি। কিন্তু ১০০% প্রস্তুতি নেওয়ার পর, রাতের অন্ধকারে তিনি আল্লাহর দরবারে সিজদায় লুটিয়ে পড়ে ১০০% তাওয়াক্কুল নিয়ে কান্নাকাটি করেছিলেন। তাই আমাদের দায়িত্ব হলো নিজের সেরাটা দিয়ে চেষ্টা করা, আর ফলাফলের ভার আল্লাহর ওপর ছেড়ে দেওয়া।

কেন একমাত্র আল্লাহই আমাদের শ্রেষ্ঠ ‘উকিল’?

আরবি ‘তাওয়াক্কুল’ শব্দটি এসেছে ‘ওয়াকালাত’ থেকে, যার অর্থ কাউকে নিজের প্রতিনিধি বা অভিভাবক (উকিল) নিযুক্ত করা। দৈনন্দিন জীবনে আমরা যখন কোনো জটিলতায় পড়ি, তখন বিশেষজ্ঞদের শরণাপন্ন হই। অসুস্থ হলে ডাক্তারের ওপর, বাড়ি তৈরির জন্য ইঞ্জিনিয়ারের ওপর, করের হিসাব মেলাতে চার্টার্ড অ্যাকাউন্ট্যান্টের ওপর এবং আইনি লড়াইয়ে আইনজীবীর ওপর আমরা ভরসা করি।

ইমাম গাজ্জালী (রহ.) বলেছেন, আমরা যখন কাউকে নিজেদের উকিল বানাই, তখন তার মধ্যে চারটি গুণ খুঁজে দেখি:

১. সর্বোচ্চ জ্ঞান (Highest Level of Knowledge): বিষয়টির ওপর তার গভীর পাণ্ডিত্য থাকতে হবে।

২. সর্বোচ্চ যোগ্যতা ও দক্ষতা (Highest Level of Competence): কেবল ডিগ্রি থাকলেই হবে না, বাস্তবে কাজটি সমাধান করার পূর্ণ সক্ষমতা থাকতে হবে।

৩. সর্বোচ্চ যোগাযোগ দক্ষতা (Highest Level of Communication): আমাদের পক্ষ হয়ে জোরালোভাবে কথা বলার বা উপস্থাপন করার ক্ষমতা থাকতে হবে।

৪. গভীর সহমর্মিতা ও ভালোবাসা (Empathy): তার হৃদয়ে আমাদের প্রতি প্রকৃত দরদ থাকতে হবে। দরদহীন কোনো ডাক্তার বা আইনজীবী কখনোই আমাদের প্রকৃত কল্যাণ বয়ে আনতে পারেন না।

এবার একটু গভীরভাবে ভেবে দেখুন তো, পৃথিবীর কোনো মানুষের মধ্যে কি এই চারটি গুণ শতভাগ থাকা সম্ভব? কখনোই নয়। একমাত্র মহান আল্লাহ তাআলাই অতীত, বর্তমান ও ভবিষ্যতের সব খবর রাখেন; গোটা মহাবিশ্ব পরিচালনার অসীম ক্ষমতা রাখেন; পবিত্র কুরআনের মাধ্যমে সরাসরি আমাদের সাথে কথা বলেন এবং সত্তর জন মায়ের চেয়েও বেশি আমাদের ভালোবাসেন। তাই তিনিই আমাদের একমাত্র পূর্ণাঙ্গ ও শ্রেষ্ঠ অভিভাবক বা ‘ওয়াকীল’।

তাওয়াক্কুলের তিনটি স্তর

আল্লাহর ওপর ভরসা করার ক্ষেত্রে মানুষের ঈমানের গভীরতা অনুযায়ী তিনটি স্তর রয়েছে:

• প্রথম স্তর: আমরা যেভাবে দুনিয়ার কোনো দক্ষ ডাক্তার বা আইনজীবীর ওপর নিজের কাজের দায়িত্ব ছেড়ে দিয়ে নিশ্চিন্ত থাকি, সেভাবে আল্লাহর ওপর ভরসা করা। এটি তাওয়াক্কুলের প্রাথমিক স্তর।

• দ্বিতীয় স্তর: একটি অবুঝ শিশু যেভাবে কোনো দুশ্চিন্তা ছাড়াই মায়ের কোলে নিজেকে সঁপে দেয়, সেভাবে আল্লাহর ওপর ভরসা করা। শিশুটিকে তার কষ্টের কথা মুখে বলতে হয় না, মা এমনিতেই বুঝে নেন এবং সমাধান করেন। আমাদেরও আল্লাহর প্রতি তেমনই নিঃশর্ত আস্থা রাখা উচিত।

• সর্বোচ্চ স্তর: ইমাম গাজ্জালী (রহ.)-এর মতে, গোসলদাতার হাতে একজন মৃত ব্যক্তি যেমন কোনো আপত্তি ছাড়াই সম্পূর্ণ নিঃস্বার্থভাবে নিজেকে সঁপে দেয়, জীবনের যেকোনো কঠিন পরিস্থিতিতে আল্লাহর ফয়সালার ওপর তেমনই পরিপূর্ণ সন্তুষ্ট থাকা। এটিই তাওয়াক্কুলের সর্বোচ্চ শিখর।

তরুণদের জন্য দুটি বাস্তব পদক্ষেপ

জীবনের কঠিন সময়গুলোকে জয় করতে এবং হৃদয়ে প্রকৃত তাওয়াক্কুল জাগ্রত করতে আজ থেকেই আমরা দুটি কাজ শুরু করতে পারি:

১. তাওহীদ ও তাওয়াক্কুলের জিকির চর্চা: তারুণ্যের এই সময়ে আমরা কত অপ্রয়োজনীয় উক্তি ও গান মুখস্থ রাখি! অথচ আমাদের উচিত প্রতিদিন সকাল-সন্ধ্যা অর্থ বুঝে তাওয়াক্কুলের দোয়াগুলো পাঠ করা। বিশেষ করে—লা ইলাহা ইল্লাল্লাহু ওয়াহদাহু লা শারীকা লাহু, লাহুল মুলকু ওয়া লাহুল হামদু ওয়া হুয়া আলা কুল্লি শাইয়িন কাদীর, লা হাওলা ওয়ালা কুওয়াতা ইল্লা বিল্লাহ এবং হযরত ইব্রাহীম (আ.)-এর সেই ঐতিহাসিক দোয়া—”হাসবুনাল্লাহু ওয়া নি’মাল ওয়াকীল” (আমাদের জন্য আল্লাহই যথেষ্ট এবং তিনিই উত্তম কর্মবিধায়ক)।

২. সচেতনভাবে তাওয়াক্কুলের অনুশীলন: আগামী এক সপ্তাহ নিজের জীবনের প্রতিটি সমস্যার ক্ষেত্রে একটি মানসিক অনুশীলন করুন। যখনই কোনো দুশ্চিন্তা বা সংকট আসবে, কিছুক্ষণ স্থির হয়ে বসুন। নিজেকে প্রশ্ন করুন—এই সমস্যায় আমার সাধ্যের মধ্যে কী কী করার আছে? সেগুলো নিখুঁতভাবে পরিকল্পনা করুন এবং বাস্তবায়নে নেমে পড়ুন। আর যে বিষয়গুলো আপনার নিয়ন্ত্রণের বাইরে, সেগুলো সচেতনভাবে আল্লাহর দরবারে সঁপে দিয়ে মন থেকে দুশ্চিন্তা ঝেড়ে ফেলুন।

মনে রাখবেন, ঝড়-তুফান জীবনেরই অংশ। কিন্তু যার হৃদয়ে তাওয়াক্কুলের নোঙর গাঁথা থাকে, পৃথিবীর কোনো কঠিন পরিস্থিতিই তাকে টলাতে পারে না।

Leave a Response

WordPress Downloads Revy – WordPress booking system for repair service industries Rex – Minimal WordPress Portfolio Theme Rexbiz – Corporate Agency Elementor Template Kit Rey – Fashion & Clothing, Furniture Rezolve - Business Consulting Elementor Template Kit Rezort - Hotel & Resort Booking Elementor Template Kit RH – Real Estate WordPress Theme Rhent – Motorcycle Rental Services Elementor Template Kit Rhodos – Business Portfolio Elementor Blocks & Template Kit Rhoomy – Real Estate WordPress Listing Theme